Glossary

De winterrust verwijst naar de vegetatieve rustfase van veel vaste planten, struiken en fruitbomen in het koude seizoen. In deze periode vertragen planten hun stofwisseling, stopt de groei en sparen ze energie om de winter door te komen.

Wat gebeurt er tijdens de winterrust?

Wanneer de dagen korter worden en de temperaturen dalen, reageert de plant op de veranderde omgevingsomstandigheden:

• De stofwisseling wordt sterk vermindert, de cel-activiteit en het watertransport nemen af.
• Loofbomen laten hun bladeren vallen om waterverlies te voorkomen.
• Groenblijvende planten behouden hun bladeren, maar verlagen hun verdampingssnelheid.
• In wortels, knollen of hout wordt energie opgeslagen in de vorm van zetmeel.

De winterrust is dus geen 'dode' toestand, maar een actieve beschermingsfase die helpt om de kou en vorst te overleven.

Welke planten rusten in de winter?

De winterrust treft veel planten uit gematigde klimaatzones, waaronder:

• Fruitbomen zoals appel, kers of pruim.
• Loofbomen zoals esdoorn, hazelaar of haagbeuk.
• Meerjarige vaste planten zoals pioenroos, ridderspoor of vlambloem

Bij deze soorten sterven de bovengrondse delen vaak in de herfst af, terwijl de wortels en knollen onder de grond blijven leven.

Betekenis voor de tuin

De winterrust is van levensbelang voor veel planten – deze maakt de knopvorming en bloei in het volgende jaar mogelijk. Ingrepen zoals sterk terugsnoeien, verpotten of bemesten moeten in deze fase worden vermeden, omdat ze het ritme van de planten verstoren. Ook overwinterende planten in huis hebben baat bij een rustperiode met koelere temperaturen en minder licht.

Einde van de winterrust

De rustperiode eindigt wanneer stijgende temperaturen en langere dagen hormonale processen in gang zetten. De plant neemt weer water op, vormt nieuwe scheuten en begint actief te groeien – de cyclus van het tuinjaar begint opnieuw.

Conclusie

De winterrust is een natuurlijke aanpassing aan het koude seizoen. Wie deze respecteert, bevordert de vitaliteit en bloei van zijn planten – of het nu in de boomgaard, het vaste planten perk of de winterverblijfplaats is.