Glossary

Lichtkiemers zijn planten waarvan de zaden alleen onder invloed van licht ontkiemen. Bij het zaaien mogen ze niet of slechts heel dun met substraat worden bedekt, omdat de duisternis de ontkieming verhindert. Het licht activeert in het zaad speciale plantenhormonen (Phytochrome), die het ontkiemproces in gang zetten.

Typische lichtkiemers zijn veel soorten met fijne zaden waaronder:

• Leeuwenbek (Antirrhinum majus)
• Klaproos (Papaver)
• Tijm (Thymus vulgaris)
• Basilicum (Ocimum basilicum)
• Klokje (Campanula)
• Veldsla (Valerianella locusta)

Zaaien en bijzonderheden

Lichtkiemers worden op vochtig substraat gestrooid en slechts licht aangedrukt. Om te voorkomen dat de kwetsbare zaden uitdrogen of wegspoelen, kunt u ze met een heel dun laagje fijn kwartszand of vermiculiet bedekken. Beide materialen zijn licht doorlatend en houden de vochtigheid gelijkmatig.

Deze afdekking biedt meerdere voordelen: ze beschermt de zaden niet alleen tegen uitdroging, maar ook tegen vogelvraat en wegspoelen bij het water geven. Voor het bevochtigen moet altijd een zeer fijne sproeistraal worden gebruikt, zodat de zaden niet worden weggespoeld.

Het direct zaaien in de border kan moeilijk zijn bij lichtkiemers, omdat zon, regen en wind snel leiden tot uitdroging of verplaatsing van de zaden. De ontkieming slaagt daarom vaak beter in zaaibakken op een lichte, maar niet volledig zonnige plaats met een constante vochtigheid.

Waarom lichtkiemers licht nodig hebben

De lichtprikkel dient voor planten als natuurlijk signaal voor gunstige kiemomstandigheden. Lichtkiemers komen meestal voor in lichte leefomgevingen zoals weiden, bermen of rotsen, waar hun zaden aan de oppervlakte liggen. Alleen bij helderheid ‘herkennen’ ze dat ze niet te diep in de grond liggen en dat er voldoende warmte, zuurstof en ruimte is om te groeien.

De kiemremming in het donker beschermt het zaad tegen ontkieming op een ongeschikte plek, waar het door de aardlaag niet aan de oppervlakte zou komen. Op deze manier zorgen lichtkiemers ervoor dat hun zaailingen alleen groeien waar ze de beste overlevingskansen hebben – een slimme aanpassing aan veranderende omgevingsomstandigheden.