Photoperiodisme – Hoe planten reageren op de lengte van de dag

Het photoperiodisme verwijst naar het vermogen van planten om te reageren op de lengte van de dag. Het regelt belangrijke ontwikkelingsprocessen zoals het begin van de bloei, knopvorming, het uitlopen of de rustperiodes.

Het gaat daarbij niet om de temperatuur, maar om de verhouding tussen de lichte en donkere fase binnen een periode van 24 uur. Veel plantensoorten gebruiken dit signaal om hun levenscyclus optimaal aan te passen aan de seizoenen.

Hoe werkt photoperiodisme?

Planten meten niet direct de lengte van de dag, maar de duur van de ononderbroken duisternis. Speciale fotoreceptoren – met name het pigment phytochrome – registreren veranderingen in het licht en zetten hormonale processen in gang die uiteindelijk leiden tot bloemvorming of andere ontwikkelingsstadia.

Vormen van photoperiodisme

• Lange dag planten bloeien bij lange dagen en korte nachten
• Korte dag planten hebben lange nachten nodig om bloemen te vormen
• Dag neutrale planten reageren nauwelijks op de daglengte

Voorbeelden uit de tuin

Sla, spinazie of rettich zijn typische lange dag planten en hebben de neiging om door te schieten bij lange zomerdagen. Chrysanten of sommige bonensoorten behoren daarentegen tot de korte dag planten.

Waarom is photoperiodisme belangrijk?

De reactie op de daglengte is een evolutionair aanpassingsmechanisme. Het zorgt ervoor dat planten bloeien op een moment dat bestuivers actief zijn en er voldoende tijd overblijft voor de zaadrijping. Zo wordt de voortplanting gewaarborgd.